KAVRAMLAR  
                                                        Prof. Dr. M. Salih Gabori

Mükerrem  Meleklere İman

Melekler
: Tekili Melektir ve  mürsel (elçi) anlamındadır.Yani onlar, insanlığa Allah‘ın elçileridir. Onlarla insanları dener. Bunun için de onları secde ile sorumlu tutmuştur. Secdenin kelime anlamıda; boyun eğme itaat etmedir. Yani Allah onları insanın korunması, önden, arkadan onun korunması, içine kendi muti‘ ve saygılı yaratmıştır. Onlar insanın dünya amellerini yazmak için takibeder. Ahirette de onlara leh veya aleyhinde şahitlik etmek durumundalar.     

Bu sanki bir devlet yöneticiliğini andırır ( ki Cenab-ı Hakk bundan beri ve yücedir). Yani devlet başkanı vâli  ve müfettişleri bölgelere gönderir; tebeasının durumunu kontrol ettirir. Yönetirler, işlerini düzenlerler, âsileri de cezalandırır....

Ama melekler -Allah bilir- işte bu anlamda secde ederler. Yani Hz. Adem sebebiyle Allah’a secde edicidirler. Tıpkı, hilal için oru瑑gibi. Yani ilk görünce oruca başlama anlamında.. Yine ‚‘Kâbe‘ye namaz‘‘ denir, ona yönelerek demektir. Bu da bu anlamda.‘‘Yine bu ‘‘ secde‘‘  sözünden ‘‘Hz. Ademe secde‘‘ ifadesinden; saygıyla eğilmeleri v.b de, anlaşılabilir. Bu da ibadet anlamına gelmez. Belli bir tavır ifade eder, o da Allah’ın emri ile olunca meşru ve normal olur . Sonuçta O’na itaat olur.....

Meleklere iman vaciptir (farzdır). Kısa geçilen yön ve hususta icmalen, tasfilatverilen yönüyle de öylece kabul gereklidir. (çünkü ğaybidir, gaybe iman tevkifidir.)

İcmali olan; varlıkların isbati konusunda olur. Onlara mutlak itaati isnad etmektedir. Ve günahtan da beri (ve yeteneksiz) olmalarındandır.

Tafsil (bir bakıma detay) ise; onların özel sıfat isim ve vazifeleri alanındadır. Meselâ; Cebrâil, ve Mikâil, ölüm meleği (ruhları alan), Vahiy indiren Ruhul-Emin, Sur üfleyen, Arşı taşıyanlar, Arşın çevresinde dönenler ve kıyamette safsaf dizilenler.

Yine düşkünlerin imdadına koşanlar, müstekbir (kibir ve dikta sahipleri cezalandıranlar). Bir de gece gündüz insanları izliyenler, ayrıca, semaya yükselenler, kadir gecesi gibi bazı vakitlerin önemine binaen yer yüzüne inenler, ya da bazı ikram için özel inenler. Bütün bunların Nasslardaki tanıtıcı ifadelerden alınır. Meselâ: “Şu, Rabbimiz Allah deyip hemen de kendini düzeltenler için korkmasın ve hüzünlenmesinler diye... Ve müjdelerle, cennet ile şu vadedilen sözü verilen cenneti. Biz (böylelerin ) sizin dost ve sahipleriyiz, dünyaahiret. Orada nefislerinizin de hoşlanacağı şeyler size ayrılmıştır; isteyip durduklarınız! (Fussilet 30-31)  

“Özel olarak meleklere, genel olarak ta onlarla birlik cinlere iman var. “Cin“ sözü kelime olarak; gizleme, örtünme anlamındadır. Ve bu „ins“ kelimesine karşıttır. O da açık seçik ortada olma anlamındadır.

          Cinler genel olarak üç kısımdır; (bu manada)          
-Seçkinler ve üstünler: Bunlar Allah’a asla asi olmayan ne derse onu yerine getiren, sadece verilen işleri ödeyen meleklerdir.
-Birde şerri ve günahları var. İblis ve soyu böyledir.
Şeytan da onlara uyandır.
-Sonuncusu ise, vasat durumunda olan asil cinlerdir. Bunlar insanlar gibidirler.(*) Hem itaat, hem isyana yeteneklerle donatılmışlardır. K. Kerim’de müstakil bir Sure vardır. Özellikleri burada belirtilir. Cin Suresidir bu.
Cinlere iman genel anlamıyla gayba imandır. Çünkü insan düzlemiyle cin düzlemi (alemi) arasında bir berzah, bir engel vardır. Onlar normal duyumlarla algılanamaz. Ancak bu engel (perde) nin kalkması gibi özel hallerde olabilir.
Yani cin, ins düzlemine geçer. Ya da  insan, cin düzlemine intikal eder.
Bu hal bir kere Melekler bakımından Peygamber için olmuştur; O da vahiy alma anlarıdır. Onları dinlemiş, asli hallerinde görebilmişlerdir. Ya da Cibril hadisinde geçtiği gibi, bir temsili surette algılamışlardır. Yahut Rasul (a.s.) in miracı sırasında olan müşahede gibi...    

Yine Cenâb-ı Hakk’ın lütfu ile Evliyâ-i Kiram’ın Cinleri Allah’a itaat konusunda işe koşması var. Ama bazen o cin azıp insanın vücuduna sızarsa cünûn denen hastalık oluşur.

Bazen de, insan azar, cinni kötü yolda kullanır, sihir denilen şey böyledir.
Nas ve Felak Sureleri bu konuda delil ve aynı zamanda cinlerin veya cinni saldırtan insanın hilesinden korunmanın reçetesidir.
Bunlar okunur o kadar....