Malper/Site
Rêbaz/Tüzük
Belavok/Bildiri
Program

Dengê Mezlûma

Hejmar - 36 - 30.07.2005
Hejmar - 35 - 30.06.2005
Hejmar - 34 - 30.05.2005
Hejmar - 33 - 30.03.2005
Hejmar - 32 - 28.01.2005
Hejmar - 31 - 31.12.2004
Hejmar - 30 - 30.11.2004
Hejmar - 29 - 30.10.2004
Hejmar - 28 - 30.09.2004
Hejmar - 27 - 30.06.2004
Hejmar - 26 - 30.03.2004
Hejmar - 25 - 30.02.2004
Hejmar - 24 - 30.12.2004
Hejmar - 23 - 30.06.2003
Hejmar - 22 - 30.12.2002
Hejmar - 21 - 30.10.2002
Hejmar - 20 - 30.06.2002
Hejmar - 19 - 30.05.2002
Hejmar - 18 - 30,04.2002
Hejmar - 17 - 30.03.2002
Hejmar - 16 - 28.02.2002
Hejmar - 15 - 30.01.2002
Hejmar - 14 - 30.12.2001
Hejmar - 13 - 30.11.2001
Hejmar - 12 - 30.10.2001
Hejmar - 11 - 30.09.2001
Hejmar - 10 - 30.08.2001
Hejmar - 09 - 30.07.2001
Hejmar - 08 - 30.06.2001
Hejmar - 07 - 30.05.2001
Hejmar - 06 - 30.04.2001
Hejmar - 05 - 30.03.2001
Hejmar - 04 - 28.02.2001
Hejmar - 03 - 30.01.2001
Hejmar   02   30.10.2000
Hejmar   01   30.06.2000
 

Hejmar:01, Sal:2000, Meh:06

Kurd çi dixwazin? - M.Nureddîn
Takiyye mi, dalkavukluk mu munafıklık mı?“ - Dengê Mezlûma
Xwe Naskirin!..
 - Dengê Mezlûma
Şeyh Saîd ve Arkadaşlarının İdam Sahnesi  - Dengê Mezlûma
Axavtina M. Nûreddîn di meşa Hevkarî de! - Dengê Mezlûma
Hareketin 21 Maddelik Tüzügü - Dengê Mezlûma

Kurd çi dixwazin?

Beriya ku em bersiva vê pirsê bidin, pewîste ku em berê hinek li rewşa cîhanê û tirk û kurdan mêzekin. Ku em rewşa xwe û dijminên xwe nizanibin, em nikarin tu polîtîkekî bimeşînin. Dunya bi lezekî wisan xwe diguherîne ku bi tu awahî mirov xwe nagihînê. Bi van guherandina hinek rêxistin û dewlet, cîhê xwe didin hinekên din. Bi terzekî din; zordest tim guherandinê bi awahê xwe çêdikin. Ji mirov ra jî du (2) rê dimînin.

An gerek tu bi awahê guherandina cîhanê xwe nû bikî, an jî tu yê di vê guherandina han de windabibî û bibî tune. Ger mirov ji dîroka xwe û dunyayê dersekî negirtibe û ji xwe re rêkî bidest nexistibe, bê şibhe ev mirina mirova ye.

Lê ji guhertinê ra jî plan û programekî lazim e. Ku mirov nikaribe dunyayê bi gor daxwaziyên xwe biguhêrîne, pewîst e ku mirov bi angorê dunyayê xwe biguhêre. Îro em li rewşa dunyayê dinhêrin ku, şerr şerrê sîlahê nîne. Şerr, şerrê polîtîka û zanînê ye. Gellek dewletên ku ji berê da dijminê hev bûn îro dibin dostên hev. Di vê rewşa han de me çawa cîhê xwe girtiye û em çi dixwazin? Gerek em vî baş bizanibin. Lê mixabin di vê guhertina dunya ya bi lez da, tu car me cîhê xwe baş negirtiye. Di cenga dunya yekemîn da hemî milletên di nav dewleta Osmaniyan da dixwestin ji xwe re dewleteka serbixwe ava bikin, lê me cenazê dewleta Osmaniyan dabû ser millên xwe û dixwest bi tirkan ra bi biratî dewletekî çêkin. Em hatin lîstika Tirkan û me bi wan ra li hember dunyayê şerr kir, bi sed hezaran şehîd dan û dewleta Tirka ku bûbû wek cenazekî, ji dagirkera xilas kir. Mixabin ku piştî dewleta tirka hat holê û cîhê xwe di nava dewletên dunyayê da girt, ji me re ji xêrî kuştin û perîşaniyê zêdetir tişt nema. Bi sed hezaran kurd hatin kuştin û Kurdistan di gola xwînê da xemilî. Me vî nezanî û sucên xwe avêt sitûyê dewletên emperyalîst û Ewrupayê. Em rojek li ser kêmasiyên xwe nefikirîn. Ji xwe, xweyî nederketina li kêmasiyan û tawanên xwe, nexweşîkî bi serê xwe ye û bawerim ku di herkesî da jî heye, bi taybetî di nexweşên ji aqilê xwe va !.. Çawan ku ew nexweşana dixwazin nexweşîna xwe veşêrin û kes pê nehese, wisan jî hinek insan hene ku gunehekî bikin, an ji wan ra xirab lê were, dixwazin wan gunehan bikin sitûyê hinekên din, ku xwe paqij bikin.

Em tim dibînin ku ji hinek mirovan kêmasîkî çêbe, wî kêmasiya xwe dike sitûyê hinekên din, an ku kes tunebe jî dike sitûyê Xwedê. „Çi bikim Xwedê wisa kiribû, qedera min wisa hatibû nivîsandin û wiha hat serê min“ dibêje û xwe dûr davêje. Lê nafikirin gelo divî warî da min çi nezanî kir!

Bi rastî, mirov dibê qey ku va nexweşiya di me hemî kurdan da heye. Bi taybetî di serok û rêberên kurdan de zêdetir e. Bi şasiyên xwe zirar û xisarekî wisan didin gelê kurd, ku sed salî va gela ji ber şasiyên wan serok û rêberan pişta xwe rast nake. Wê çend salan bidin pêşiya vî milletî, vî milletî perîşan bikin dû re jî wê van xetayên xwe bikin sitûyê dewletên dunyayê û xwe ji her gunehî paqij bikin.

Ji boy civînekî em hinek heval hatibûn dawetkirin û em jî, amade bûn. Bi rastî û bê fîşal (mubalaĝa) dema ez diçûm civînê bi rê da ez giriyam û min bi xwe bi xwe ji xwe re got; „Heywax li halê vî gelî, ku îro ev partî û rêxistinên hanê ji vî milletî ra pêşkêşiyê dikin.“ Lewra tu plan û programekî ji hinek rêxistinên Kurdan ji bo vî milletî tuneye. Kî çi dixwaze nizane, ne kifşe ye. Di civînê da hinek rêber û siyasetvanên Kurdan digotin „em Kurdistanekî serbixwe naxwazin, bila hinek mafên kultûrî bidin me, ji me re bes e.“ Hinekan digotin „em pirr tiştan bixwazin jiber ku dijmin hinek tiştan bidin me.“ Hinaka digotin „em hindike nin, ji me re mafên hindika bes in.“ Hinekan jî, hemî guneh û sûcên xwe dikirin sitûyê dewletan û xwe bêguneh dihîştin! Hinek jî, bi ketina Tirka di Yekîtiya Ewrupayê da pirr kêfxweş dibûn û wekî Kurdistana serbixwe diket Yekîtiya Ewrupa.

Herwekî ku tu sûc û gunehên siyasetvan û rêxistinên Kurdan tunebûn. Ya ku min fêm kir ku li ser vê doza Kurda tu planekî me tuneye. Em nizanin ku em çi dixwazin ku hetta dunya û dijminên me jî bi gora daxwazên me bersiva me bidin. Çend bêje (kelîme) hene ku em wan wekî benîşt dicûn û ji devê xwe dernaxin „ Emerîka emperyalîst e, dewletên Ewrûpa mafên mirovan nafikirin, bi komploya van dewletana ev hatiye serê me, Polîtîka dunyayê ji boy me gelê kurd tuneye“ û wek wan çend gotinê din.

Herkesek jê re hesabekî wî heye û xwe difikire. “Parti û rêxistinên mezin naxwazin ji xeyrê wan tu tiştekî din çêbe û ji vî gelî ra rêberiyê bike. Çawan ku Padîşahê Osmaniyan birayên xwe dikuştin ku mezin nebin li hember wan dernekevin, wisan jî hinek partî û rêxistinên Kurdan dixwazin hemî rêxistinên din di bin lingê xwe da biperçiqînin û wan ji holê rakin, ji bo wî ye jî, ku tim tiliya xwe dikin nava rêxistinan.

Partiyên piçûk jî, çavên wan li belavbûn û xilasbûna partiyên mezin in, ku çi wext wê partî jihevda bikevin û para xwe jê hilînin. Kes vî milletê bindest nafikire. Tu wext em naynê cem hevdû û ji xwe re polîtîkakî nameşînin. Li ser tu meselekî em nabin yek. Gotinekî pêşên ereba heye dibên ku “îttefeqû ala enlayettefeqû.” (Yanî li ser tu meselekî ku neynê ba hev dû û nebin yek biryar dan) Mirov dibêje qey ku va gotina ji boy me gelê Kurd hatiye gotin, ku tu demî em naynê bal hevdû û biryarêkî bi hev re nadin.

Ez bawerim ku di dîroka dunyayê da, bi qasî gelê kurd fedakar tu millet tuneye. Pirr cara li hember dijmin serî bilind kiriye û her car jî bi awakî pirr xeddar û barbar hatiye qetlîam kirin. Lê tu wext serî ji dijmin ra dananiye. Malê xwe canê xwe di rêya vî milletî da daye lê şaşî û gunehên seroka nehîştine ku va gela bigihîje mirad û armancên xwe. Hinek ji wan bi quwweta xwe zeîf bûne û nikaribûne ku dozê bibin serê, lê hinek ji wan jî bê plan û program derketine û êrîşê dijmin kirine lê di demek kurt da jî teslîmê dijminan bûne. Va panzde sal bû ku gelê Kurd li Bakûrê Kurdistanê da, di bin rêberiya PKK da şerr dikir. Di dema şerr da, tirkan digotin vana terorîst in, ji wan ra tu heq tuneye, piştî teslîm kirina Apo, rewşa PKKê hat guhertin. Apo ji dev Kurdistana Serbixwe berda û federal û otonomîtî jî, ne çaresertî bû ji boy Gelê Kurd. Tişta herî qenc ji boy kurdan ra Demokratîk Cumhuriyet bû. Gellek mirov şandin Tirkiyê û teslîmî dewleta faşîstan kirin, gerîlla sîlah danî û ji Bakûrê Kurdistanê kişiyan, PKKê navên rêxistinên xwe jî guhertin lê di rewşa Tirkiyê da tu tişt nahat guhertin. Belku ji berê xirabtir bû. Berî çend sala Silo Demirel digot em realîta Kurdan nasdikin lê îro ewî jî inkar dike. Berê jî, sê car PKKê agirbest îlan kir, lê dewleta tirkan digot ev polîtîka ye. Lê îro? Dewleta tirkan jî û gelê Kurd jî dizanin ku PKK dixwaze bi dewleta tirkan ra lihevdû were û tu dijminayî di navbera wan da nemîne. Hetta PKK dibêje ku ”kî li hember dewleta Tirkan şerr bike wê me li hember xwe bibîne.” PKK sinorê dewleta tirkan jî qebûl kir. Ji xeyrê demokrasiyê (demokratik cumhuriyet) zêdetir tu tiştî jî naxwaze û herçî kes û rêxistinên Kurd ku li hember vê polîtîka PKK ê werin wê PKK qebûl jî neke. Lê mixabin, ji hêla dewleta tirk da tu gawekî baş nahatiye avêtin û ez bawerim wê ney avêtin jî. Gelê kurd çiqas xwe nerm bike, wê dewleta tirk zalimtir be û xwe li doza kurdan neke xweyî. Ev bi tenê jî nîne! Wê dewlet bi destên hinek rêxistinên kurdan dawî li doza Kurdan bîne. Îro belku ji partiyên legal ra deng nake lê sibê wê wana jî hemî qedehe bike.

Kurd di demekî pirr kritik da derbas dibin. Di vî dema da gerek hemî kurd yek bin, ji hev re dijminayê nekin. Şaşî û kêmasiyên hev bi biratî ji hev re bêjin, ne bi dijminatî. Dijmin têra me hemiyan dike, me hacet bi dijminiya hev nîne! Lê em vî jî bizanibin ku em ji dijmin ra çi xizmetî jî bikin, ew vê fêm nake.

Berî niha çendekî li Helsinkiyê (1) roja berendamîtiya Tirka dihat nîqaş kirin, hinek ji kurdan (PKK) çûbûn meşê û dixwestin ku berendamîtiya dewleta tirka qebûlbibe. Bê şubhe berendamîtiya Tirka di Yekitiya Ewrupayê da ji wan ra gellek baş e, lê bi angorê dîtina min, ji me re baş nîne. Ger tirk bibin endamê Yekitiyê, Kurdê Bakûr hew bikaribin Kurdistanekî Serbixwe çêbikin, -çawa ku hinek rêxistinên kurdan jî ewî naxwazin- lewra wê demê kurd ku serî bilind bikin wê ji tirkan zêdetir hemî Ewrupayê li hember xwe bibînin.

Tirkan di rojnameyên xwe da, bi wan Kurdan henek dikirin û digotin: „Kurdan hêjî dewleta tirkan nasnekiriye! Ji wan tirê ku ketina me ya YE ji kurdan ra tiştekî baş e! Ger ketina Yekîtiya Ewrupa, ji tirkan ra zirar û ji kurdan ra jî kar ba, va 36 sal e me ewqas lavê Ewrupayê nedikir ku em bikevin nava Yekîtiya Ewrûpayê!“

BI KURTÎ EV E KU „EM JI XWE PIRRTIR JI DIJMINÊN XWE RE XIZMETÊ DIKIN. EM KERR Û KOR Û LAL IN, LÊ ME HAY JI HALÊ XWE NÎNE. XWEZÎ ME BIZANIBA KU EM KÎ NE Û ÇI DIXWAZIN? SEROK Û RÊBERÊN ME ÇI DIXWAZIN?!!!!!.........

01.06.2000

M.Nureddin Yekta

Takiyye mi, dalkavukluk mu munafıklık mı?“

Günümüz ikiyüzlülerin, yalancıların, sahtekarların, üçkaĝıtçıların günüdür. Herkes gününü gün etmeye çalışıyor. Şeyhinden, hocasından, siyasetçisinden İslam’ın -i- sini bilemeyen dindar geçinen sahtekarlara kadar... Kur’anı Kerimi yüzüne okumasını bilemeyen ve kendilerini Müctehid sanan zavallı akılsızlardan, sosyalizmin -s- sini bilemeyen, Lenin ve Stalin’den daha çok sosyalist kesilen beyinsizlere kadar! Bir lokma ekmek bulmak için kapı kapı dolaşan fakirlerden malının hesabını bilemeyen zanginlere kadar! Düşman memleketlerinin hesabına çalışan aşikâr ajanlardan, defalarca medya aracılıĝı ile birçok devletin aleyhine konuştuĝu halde hakkında bugüne kadar hiçbir soruşturma açılmayan gizli ajanlara kadar! Müslüman olduĝu halde beşeri sistemlere hizmet edenlerden, aslında müslüman olmadıkları halde sözde islama hizmet eden ve müslüman geçinenlere kadar! Mümin olduklarını iddia ettikleri halde, beşeri sistemcilere dalkavukluktan kendilerini kurtaramayanlardan İslama hizmet ettiklerini iddia edip beşeri (batıl) cilere riyakârlık yaparak onlardan yardım ve medet bekleyenlere kadar!!!...

Evet saydıklarımız ve daha sayamadıklarımız birçok kesime bu munafıklık hastalıĝı bulaşmıştır. Birçoĝuna diyoruz çünkü, gerek İslami bazda gerekse doĝruluĝuna inandıkları için diĝer siyasetlerde samimiyetle çalışanlar da vardır. Nerede çalışıyorlarsa çalışsınlar, eĝer samimiyetle çalışıyorlarsa onlara bir sözümüz yoktur, hatta kendilerine saygı duyarız. Ama ya ikiyüzlülere! Ya dalkavuklara! Ya munafıklara ne demeli?… Onlara bir söz söylemeden önce konu ile iligili ayetlere göz atmakta yarar görüyoruz. Onun için de, bu yazımda İslam’da tekiyyecilik ve munafıklık konularına kısaca temas etmek istedim.

Hepimizim malumudur ki, İslam’ın başlangıcında müslümanların çektiği zülmü kelimelerle ifade etmek mümkün değildir. Müslümanlar zaman zaman işkencenin her türlüsünden geçiriliyor ve daha sonra da feci bir şekilde şehid ediliyorlardı. Yeryüzündeki küfre karşı bir avuç müslüman, kolay değil! Bir defasında Peygamber efendimiz eğer tahammül edemiyeceĝiniz işkencelere maruz kalırsanız mümin olduğunuzu (benimle birlikte olduĝunuzu) inkar edebilirsiniz. Yani sizi zorlarlarsa hayır biz Muhammedi tanımıyoruz, Onunla bir ilişkimiz yoktur diyebilirsiniz. Ne zaman? İşkence anında, size zülüm edildiği, canınızın tehlikeye düştüğü, hata bununla beraber inkar etmezseniz sizinle beraber başka müslümanların da tehlikeye girdiği zaman. Yoksa günümüzde bazı müslüman ferd, cemaat ve partilerin yaptıkları gibi ömür boyu imanını gizliyerek tekiyye adı altında munafik derecesine düşecek kadar değil! Peygamber efendimizin sözü bügün de geçerlidir. Allah yolunda cihad ediyorsunuz, keferelerin eline düştünüz, ya herşeyi itiraf edip itirafçı olacaksınız, ya da herşeyi inkar edip müslümanlara ve islam davasına zarar vermeden paçayı kurtaracaksınız. Bu iki yoldan başka bir yol varmı?.. Var! Üçüncü bir yol, o da munafıklık.

Şimdi munafıklık ile ilgili ayetlere bir bakalım. Bakalım ve görelim ki, birçok insan müslüman olduklarını iddia ettikleri halde imanla İslamla hiçbir alakaları yoktur. Bunu ayetlerden rahatlıkla görebiliriz.

„İnsanlardan bazıları da vardır ki, inanmadıkları halde Allah’a ve ahiret gününe inandık derler. Onlar (kendi akıllarınca) güya Allah’ı ve müminleri aldatırlar. Halbuki onlar ancak kendilerini aldatırlar ve bunun farkında deĝillerdir. Onların kalblerinde bir hastalık vardır. Allah da onların hastalıĝını çoĝaltmıştır. Söylemekte oldukları yalanlar sebebiyle de onlar için elim bir azap vardır. Onlara: Yeryüzünde fesat çıkarmayın, denildiĝi zaman, „biz ancak islah edicileriz“ derler. Şunu bilin ki, onlar bozguncuların ta kendileridir, lakin anlamazlar. Onlara: İnsanların iman ettiĝi gibi siz de iman edin, denildiĝi zaman „Biz hiç sefihlerin (akılsız ve ahmak-gerici) iman ettikleri gibi iman eder miyiz!“ derler. Biliniz ki, sefihler ancak kendileridir, fakat bunu bilmezler (veya bilmemezlikten gelirler). (Bu munafıklar) müminlerle karşılaştıkları vakit „(Biz de) iman ettik“ derler. (Kendilerini saptıran şeytanları (elebaşları) ile başbaşa kaldıkların da ise: Biz sizinle beraberiz, biz onlarla (müminlerle) sadece alay ediyoruz derler. Gerçekte, Allah onlarla istihza (alay) eder de azgınlıklarında onlara fırsat verir, bu yüzden onlar bir müddet başıboş dolaşırlar. İşte onlar, hidayete karşılık dalaleti satın alanlardır. Ancak onların bu ticareti kazançlı olmamış ve kendileri de doĝru yola girememişlerdir. Onların (münafıkların) durumu, (karanlık gecede) bir ateş yakan kimse misalidir. O ateş yanıp da etrafını aydınlattıĝı anda Allah, hemen onların aydınlıĝını giderir ve onları karanlıklar içinde bırakır; (artık hiçbir şeyi) görmezler.

(Ayet, münafıkların ilk anda İslam’ın nurundan aydınlanıp müslüman olmalarını, karanlık gecede yanan meş’aleye ve ondan faydalananlara; sonra hemen küfre dönmelerini de o meş’alenin sönüvermesine ve oradakilerin karanlıkta kalmalarına benzetiyor.) Onlar saĝırlar, dilsizler ve körlerdir. Bu sebeple onlar geri dönemezler. Yahut (onların durumu), gökten saĝanak halinde boşanan, içinde yoĝun karanlıklar, gürültü ve yıldırımlar bulunan yaĝmur (a tutulmuş kimselerin durumu) gibidir. O münafıklar yıldırımlardan gelecek ölüm korkusuyla parmaklarını kulaklarına tıkarlar. Halbuki Allah, kafirleri çepeçevre kuşatmıştır. (O esnada) şimşek sanki gözlerini çıkaracakmış gibi çakar, onlar için etrafı aydınlatınca orada birazcık yürürler, karanlık üzerlerine çökünce de oldukları yerde kalırlar. Allah dileseydi elbette onların kulaklarını saĝır, gözlerini kör ederdi. Allah şüphesiz her şeye kadirdir. (Bu ayetlerde geçen misallerden, kafirlerin ve münafıkların İslam karşısında kafalarında fırtınalar koptuĝu, korku ve heyecana kapıldıkları, bazen hakkı görür gibi oldukları, bazen de karanlıĝa gömüldükleri anlaşılıyor. Kur’an insanlıĝa doĝru yolu göstermek için gönderilmiş bir kitaptır. Bu itibarla ilk önce kendisine muhatap olan insanlıĝın doĝru veya yanlış inanç durumunu, bunların getirdiĝi mesuliyetleri, doĝruya veya eĝriye inanan insanın dünyada ve ahirette karşılaşacaĝı neticeleri izah etmiştir. (Bakara /8-20)

Münafıklara, kendileri için acı bir azap olduĝunu müjdele! Müminleri bırakıp da kafirleri dost edinenler, onların yanında izzet (güç ve şeref) mi arıyorlar. Bilsinler ki bütün izzet yalnızca Allah’a aittir. O, (Allah) Kitapta size şöyle indirmiştir ki: Allah’ın ayetlerinin inkâr edildiĝini yahut onlarla alay edildiĝini işittiĝiniz zaman, onlar bundan başka bir söze dalıncaya (konuya geçinceye) kadar kafirlerle beraber oturmayın; yoksa siz de onlar gibi olursunuz. Elbette Allah, münafıkları ve kafirleri cehennemde bir araya getirecektir. (Gerek milletlerarası ve gerekse fertler ve topluluklar arası münasebetlerde müminler daima müminlerin yanında yer alacaklardır. Kendilerini korumak veya güçlenmek için kafirlere başvuran milletler küçüldükleri gibi, fertler de manevi deĝerlerinden kayıp verirler. Eĝer beraberlik zaruri hale gelirse bu takdirde müminler, en azından dinleri aleyhinde konuşulurken meclisi terketmek suretiyle durumu protesto edecek, dinlerini korumak için gerekli tedbirleri alacaklardır.)
Sizi gözetleyip duranlar, eĝer size Allah’tan bir zafer (nasip) olursa, “sizinle beraber deĝilmiydik” derler. Kafirlerin (zaferden) bir nasipleri olursa (bu sefer de onlara) “sizi yenip (öldürebileceĝimiz halde öldürmeyip) müminlerden korumadık mı?” derler. Artık Allah kıyamet gününde aranızda hükmedecektir ve kafirler için müminler aleyhine asla bir yol vermeyecektir. Şüphesiz münafıklar Allah’a oyun etmeye kalkışıyorlar, halbuki Allah onların oyunlarını başlarına çevirmektedir. Onlar namaza kalktıkları zaman üşenerek kalkarlar. İnsanlara gösteriş yaparlar, Allah’ı da pek az hatıra getirirler. Bunların arasında bocalayıp durmaktalar, ne onlara (baĝlanıyorlar) ne bunlara. Allah’ın şaşırttıĝı kimseye asla bir çıkar (yol) bulamazsın. (Nisa 138/143)

Allah’a ve Resulüne karşı savaşanların ve yeryüzünde (hak) düzeni bozmaya çalışanların cezası ancak ya öldürülmeleri, ya asılmaları, yahut el ve ayaklarının çarpazlama kesilmesi, yahut da bulundukları yerden sürülmeleridir. Bu onların dünyadaki rüsvaylıĝıdır. Onlar için ahirette de büyük azap vardır. (Maide /33)

Munafıklar, kalplerinde olanı kendilerine haber verecek bir surenin müminlere indirilmesinden çekinirler. De ki: Siz alay edin! Allah o çekindiĝiniz şeyi ortaya çıkaracaktır. Eĝer onlara (niçin alay ettiklerini) sorarsan, elbette, biz sadece lafa dalmış şakalaşıyorduk, derler. De ki: Allah ile, O’nun ayetleriyle ve O’nun Peygamberi ile mi alay ediyorsunuz? (Rivayet edildiĝine göre Resulüllah (s.a.) Tebuk seferine giderken münafıklardan bir grup Resulüllah hakkında : “Şu adamın haline bakın, Şam saraylarını fethetmek istiyor. O nerede, Şam saraylarını fethetmek nerede!” diyerek onu küçümsediler ve hakkında dedikodu ettiler. Durum Resulüllah’a vahiyle bildirildi. Münafıklar çaĝrılıp kendilerine niçin böyle yaptıkları sorulduĝunda inkâr ettiler ve “yolculuk zahmettini unutturmak için şakalaşıyorduk” şeklinde yalan beyanda bulundular. İşte yukarıdaki ayet bu münafıklar hakkında nazil olmuştur.) (Tevbe /64-65)

Ve o zaman, münafıklar ile kalplerinde hastalık (iman zayıflıĝı) bulunanlar: Meĝer Allah ve Resulü bize sadece kuru vaadlerde bulunmuşlar! diyorlardı. (Rivayete göre, onlardan biri, “Muhammed hem de biz korkumuzdan meydana çıkamayıp hendek kazıyoruz” demişti.) Onlardan bir grup da demişti ki: Ey Yesribliler (Medineliler)! Artık sizin için durmanın sırası deĝil, haydi dönün! İçlerinden bir kısmı ise: Gerçekten evlerimiz emniyette deĝil, diyerek Peygamberden izin istiyordu; oysa evleri tehlikede deĝildi, sadece kaçmayı arzuluyorlardı. Medine’nin her yanından sarılsaydı da, o zaman savaşmaları istenseydi, şüphesiz hemen savaşa ve evlerinde pek eĝlenmezlerdi. Andolsun ki daha önce onlar, sırt çevirip kaçmayacaklarına dair Allah’a söz vermişlerdi. Allah’a verilen söz mesuliyeti gerektirir! (Resulüm) De ki: Eĝer ölümden veya öldürülmekten kaçıyorsanız, kaçmanın size asla faydası olmaz! (Eceliniz gelmemiş ise) o takdirde de, yaşatılacaĝınız süre çok deĝildir. De ki: Allah size bir kötülük dilerse, O’na karşı sizi kim korur; ya da size rahmet dilerse (size kim zarar verebilir)? Onlar, kendilerine Allah’tan başka ne bir dost bulurlar ne de bir yardımcı. Allah, içinizden (savaştan) alıkoyanları ve yandaşına: “Bize katılın” diyenleri gerçekten biliyor. Zaten bunların pek azı savaşa gelir. (Ahzab /12/18)

Münafık erkeklerle münafık kadınların, müminlere: Bizi bekleyin, nurunuzdan bir parça ışık alalım, diyeceĝi günde kendilerine: Arkanıza dönün de bir ışık arayın! denilir. Nihayet onların arasına, içinde rahmet, dışında azap bulunan kapılı bir sur çekilir. (Münafıkların isteklerine, müminlerin cevaplarını tasvir eden bu âyete göre, müminlerle münafıkların arası kesin olarak ayrılacak, çekilen duvarın bir tarafında cennet diĝer tarafında cehennem yer alacaktır.) Münafıklar onlara: Biz sizinle beraber deĝilmiydik? Diye seslenirler. (Müminler de) derler ki: Evet ama, siz kendi başınızı belaya soktunuz; fırsat beklediniz; şüpheye düştünüz ve kuruntular sizi aldattı. O çok aldatan (şeytan) sizi, Allah hakkında bile aldattı. Nihayet Allah’ın emri gelip çattı! (Azaba çaptırılan münafıklar dünyada, görünüşte müslümanlar gibi davranırlar ama kalpten inanmadıkları için müminlerin felaketini gözler, İslam hakkında şüphe beslerler, ihtirasların peşinde koşarlar, şeytanın türlü telkin aldatmalarına kapılırlar.) Bugün artık ne sizden ne de inkâr edenlerden bedel kabul edilir, varacaĝınız yer ateştir. Size yaraşan odur. Ne kötü bir dönüş yeridir! (Hadid 13/15)

Münafıkların, kitap ehlinden inkâr eden dostlarına: Eĝer siz yurdunuzdan çıkarılırsanız, mutlaka biz de sizinle beraber çıkarız; sizin aleyhinizde kimseye asla uymayız. Eĝer savaşa tutuşursanız, mutlaka yardım ederiz, dediklerini görmedi mi? Allah, onların yalancı olduklarına şahitlik eder. (Haşr 11)

Ey müslüman geçinipte müslümanları kandıranlar!..

Münafıklıĝa lüzum yoktur. Kendi kendinizi aldatmayım! Tekiyye adı altında saf müslümanları kandırmayım! Onların o tertemiz inançlarını kötüye kullanmayın! Ne iseniz öyle hareket ediniz! Yoksa çarpılırısınız! Yeter artık müslümanların inançlarını sömürmeyin! Şunu da unutmayın ki "Ya inandıĝınız gibi yaşarsınız ya da yaşadıĝınız gibi inanmaya başlarsınız." (Hadis)

Hiç unutamıyorum Kenan Evren ihtilal yaptıktan sonra Türkiye'yi dolaşıyordu. Van'a gitmiş orada imam çocuĝu, Diyarbakır’da da halk çocuĝu olduĝunu söylemişti. Solcular Ankara'da bir pankart asmış ve şöyle yazmışlardı. "Kenan Evren Vanda imam çocuĝu, Diyarbakır'da halk çocuĝu, Ankara'da O... çocuĝu".

Günün bazı müslümanlarına bakarsanız onlar da Kenan Evren gibi her mekana göre sıfat deĝiştirirler. Müslümanların yanında müslüman, keferelerin yanında da demokrat kesiliverirler. "Oysa onlar kendilerini kandırırlar da farkında deĝillerdir."

Îslam'dan taviz vererek bir yere varamazsınız! Çünkü Cenab-i Allah " Onların dinine girmedikçe senden razı olmazlar" (Bakara-120) diyor. Nerede ve kimlerle olduĝunuza dikkat ediniz!

Keferelerle tağuti düzenlerle çalışacaksınız ve yeri geldiğinde de müslüman olduğunuzu iddia edeceksiniz. Yani düzenin bir adamı, bir kuruluşu olacaksınız, herşeyiniz düzene göre olacak. Kanunlar tüzükler, mevzuatlar hepsi ama hepsi düzenin kurallarını içerecek, yeri geldiği zaman tağuti sisteme başkaldırdığı için müslümanları terörist ilan edeceksiniz, müslümanları görevden alacaksınız, tağuti düzenin menfaatleri için yahudilerle, hırıstiyanlarla antlaşmalar yapacaksınız. İslam topraklarının yahudilerin eline geçmesine müsaade edeceksinz. Hatta gerekirse müslümanlara karşı yahudilerle askeri ve siyasi antlaşmalar yaparak günü geldiğinde de gerekirse müslüman toplumlara karşı yahudilerle beraber savaşa da gireceksiniz ve müslüman olduğunuzu da iddia etmeyi ihmal etmeyeceksinz. Bunun adını da tekiyye koyacaksınız. İşte bunun dinimizde, kitabımızda hiç mi hiç yeri yoktur. Kimi kandırıyorsunuz? Siz ancak kendinizi kandırıyorsunuz da kendinizden heberiniz yoktur. Bazen müslüman olduğunuzu söyleyip şu veya bu düzen adı altında Şeriatı getireceğinizi iddia edeceksiniz, biraz korku olduğunda da kemalist bir kurum olduğunuzu, hatta kurumunuzun demokrasinin teminatı olduĝunu diyeceksiniz! Yani çifte ipte oynayacaksınız!

Neyiniz var? İşkencedemisiniz? Can tehlikeniz mi var? Hayır hayır siz sadece saf temiz ihlaslı müslümanları kandırarak taguta hizmet eden ve müslümanların önünü tıkayanlarsınız.

Aynı bunun gibi müslüman olduklarını iddia ettikleri halde, sosyalistlerin, koministlerin sultasında çalışan onlara güc katan ve hatta bazıları da Kurdistan şehidlerinin kanı üzerinde kirli siyaset yaparak ulusal davacılık adı altında kirli düşüncelerine kılıf bulmaya çalışıyorlar. Unutmayalım ki; hiçbir şey müslümanların dinsizlerin emrinde çalışmasına gerekçe gösterilerek tasvip bulmaz!... Kufre rızanın ve küfre yardımın küfür olduĝu hepimizin malumudur!...

İman edenlerin Allah’ı anma ve O’ndan inen Kur’an sebebiyle kalplerinin ürpermesi zamanı daha gelmedi mi? Onlar daha önce kendilerine kitap verilenler gibi olmasınlar. Onların üzerinden uzun zaman geçti de kalpleri katılaştı. Onlardan bir çoĝu yoldan çıkmış kimselerdir. (Müminlerin kalplerinin, Allah ve Kur’an zikriyle ürpermesi gerektiĝini hatırlatan ayet, yahudi ve hırıstiyanların durumuna dikkat çekmektedir. Bu cümleden olmak üzere ayet, Mekke’de sıkıntı içinde yaşayan, hicretten sonra da bol rızık ve nimetlere kavuştukları için gevşeyen bir kısım sahabiyi uyarmak için nazil olmuştur.) Hadid 16

Haydi beyler müslümansanız müslüman gibi davranın deĝilseniz lütfen kirli ellerinizi müslümanların yakasından çekiniz! Onları kirli emellerinize alet etmeyiniz!...

Selamun aleykum we rahmetullah!..

21.6.2000
Dengê Mezlûma

Xwe Naskirin!..

"Dîroka Kurd pirr tiştan bi me dide zanîn, lê ya herî girîng ev e ku em ji dîroka xwe dersan hilînin. Bê şubhe emê rojekî bimirin, lê ya muhîm mirina bi şeref.“ „Qet xema min nîne ku ez têmê dardakirin, ji ber ku ez dizanim va rêya hanê, rêya Xwedê û rêya dîn e, ji boy vî qasê jî, ji boy xilasiya xwe ez tu xeyretekî serf nakim.“ Şêx Seîdê kal.....

............................. ............................
Sal 1925 30 yê Hezîranê roja Sêşemê Doxanê muxabirê rojnama Tirka ya bi navê Cumhuriyet di derheq Sêx Seîdê nemir da, hinek tiştan bi angorê dîn û wijdana xwe dinivîse, lê çiqas dixwaze gotinê nebaş bêje jî, dîsan Xwedayê Teala bi wî minafiqî hinek kelîmên qencên ku ji dev Wî zatê mezin derketine jî dide nivîsandin. Dibêje ku dema Şêx dizanibû ku wê bê dardakirin xwest ku wesîyeta xwe binivîsîne. Piştî wesîyeta xwe da nivîsandin dû re wiha got: „Qet xema min nîne ku ez têmê dardakirin, ji ber ku ez dizanim va rêya hanê, rêya Xwedê û rêya dîn e, ji boy vî qasê jî, ji boy xilasiya xwe ez tu xeyretekî serf nakim.“ Dema ku wî girtin birin ber bend got: „Me va îşa baş nebir serê di nîvî da ma, lê înşallah wê ji me şûn ve qenctir bibe.“


Di pey serhildana Şêx Seîd wekî ku em hemî dizanin ku li gelê Kurd zulmeka pirr mezin tê kirin. Gellek kurd tênê dardakirin û gellek ji wan jî diçin sirgûnê.
Ji wanê ku diçin sirgûnê yek jî Nûredîn Zaza ye. Nûredîn Zaza yek ji endamê ekola Hawarê yê herî xort û herî zîrek bû. Bi alîkariya kekê xwe Dr. Nafiz ew bi salên xwe yên ciwan meyla xwe berdide ser pirsa kurdan û heta dawiya jiyana xwe jî didomîne. Ew hê di zaroktiya xwe da sirgûn dibe û her li sirgûnê jî wefat dike. Nûredîn Zaza di jiyana xwe ya sirgûnê da çi di warê siyasî da, çi jî di warê entellektuelî da xebatên hêja dike. Lê yek ji xebatên wî yê herî hêja çîroknivîskariya wî ye. Ew li gorî dema xwe çîroknivîskarekî bijarte bû. Ew û hinek hevalên wî yên qenc bihev ra di 15 Adara sala 1932 da Kowarekî bi navê Hewar diweşînin. Di wê kowarê da gellek çîrokên manîdar dinivîsîne. Ji wan çîrokan yekî ez dixwazim ji xwendevanên hêja ra binivîsînim.

* * * * *


KESKESOR
Di sala 1925’an de bû. Wê salê, ez hîn nû diçûm dibistanê, lê dibistana tirkan. Di meha Sibatê, Sibata dinoka welatê jorîn de, di gelek cihan de, berf wêk dêliya bûkekê ji ruyê erdê hildihat û geşiya hêşinahiyê û kulîlkên biharê bi tevî tazehiya wan pêş me dikir. Goya zivistan jî bi hatina tîştekî hêja hesiya bû û zû xwe dabû paş û şûna sermê, berf û bagerê da, bû şîrgermiya tava biharê.

Di van rojan de bû ku li bajêr tevliheviyek hebû: Di malan de mezin ji kerr ve diştexilîn û bi kef û bi ken bûn û bi zarokan re pîrr mijûl ne dibûn. Esker bi zor diketin xaniyên Kurdan û mitralyoz datanîn serê banan.

Li dibistanê, şagirtên mezin digihan hev û pir tişt digotin: “Şer… kurd… tirk… standin…” Me piçuk, me dida pey wan û bêî ku bîr bînin bi van nûçeyan kêfxweş dibûn.

Lehîstik û ders bê rexbet bû bûn. Pirsên: “Şerr… top… kuştin… hatin” em serxweş dikirin;Mamosteyên ku gişt tirk bûn bê zar xuya dikirin; dersxanê de gêj dibûn û be hond dipeyivîn. Êdî stranên tirkî ne dihatin gotin û ala tirkan ne dihate çîkandin ser dibistanê.
Tirs û tevger roj bi roj meztir dibû: Memûr xwe tavêtin mala mezinên kurd û bext ji wan dixwestin.
Esker top û mitralyozên xwe berdidan û direviyan. Mezinên bajêr yên ku berê berberî bi hev re dikirin li hev dihatin û çek didan mirovên xwe.
Dibistan hatî bûn girtin û mamostan xwe veşartîbûn. Zaroyên deh, panzdesalî xencer û şeşderb hildigirtin. Pirsa” tên” ji her devi derdiket; her kes bê sebir bû:
Rojekê “Hatin... nêzik bûn... kurd hatin... „ digotin. Xort û mêr bi çekên xwe ve, bi dehol û zirne hin siwar, hin peya bi hezaran û bi dengên her bijî kurd.. her bijî Kurdistan. Her bijî serbestî... ji bajêr derketin û çûn pêşiya leşkerên kurd yê ku li her derê dida pey t... û ji dûr ve tirs dixistin dilê wan. Jin û zaro derketi bûn ser banan ; hinan stranên şerr digot, hinan govend digirt. Zaroyan debançe berdinan û hesp dibezandin. Her kes ji kêfxweşiyê mest û geş bû bû.

Behsa rojeke nû û jîneke geş dikirin. Piştî demekê siwar bi kum destmal, bi şal û şapik wek birûskan ketin bajêr û rast çûn seraya hikûmeta t…

Li serayê tiştekî rengîn xuya kir. Wê rojê hinek baran hati bû; di pişt re bi derketina rojê keskesor bi ezmanan keti bûn. Me got qey yek ji wan danî bû serayê.

Xelk li dora serayê kom dibûn. Em zaro jî çûn. Ew tiştê rengîn di ser serê me de sekinî bû. Lê ew ne keskesora ezmên bû. Ez bê sebir bûm… li bavê xwe geriyam. Leşker rêz girtibûn, stranek digotin, çavên wan ên tûj têrken bûn. Min ew li ser hespê dît, ez çûm cem, wî ez danîm ber xwe. Min jê pirsi:

-Bavo ev çi keskesor e li ser serayê?
-Ev ala me ye; kurê min ! Ev şanû şerefa milletê kurd e!
-Berê yeke sor hebû, ew çi bû bavo?
-Ew ya neyeran bû. Neyar bi zor ketibûn welatê me. Em kurd îro wan ji erdê xwe derdixînin û dibin xwediyê wî. Ha ji te re aleki biçuk! Wê deyne ser dilê xwe! Hejî wê bike (ji wê alê hezbike) û ji bo serfiraziya wê bixebite!
Ez bi gotinên bavê bûbûm sermest. Dilê min hilkdavêt. Bavê min ez maç kirim û ez danîm erdê.

* * *

Heya ku ew keskesor li sera û kelata bajêr pêl dida dinê bi me re tim Bihar bû, bihuşteke rastîn. Lê Bihara me zû wergeriya, Paîzeke reş û bihuşta me bû dojeheke dijwar.Piştî çend mehan rewşa bajêr guherî. Tirseke mezin ket şûna geşî û rehetiyê. Ji bêbextiya kurdan û ji ber ku hinekên wan ji nezaniyê alîkariya dijmin kiribûn, kurd dişikestin. Mirovên xwenda behsa bêbextî û bêrûmetiya hin kurdan dikirin. Ev hal pirr dom nekir!

Rojekê dijminan dora bajêr girt û bi topan li me xist û gotin teslîm bin. Lê herçend, mêrên çekhilgir nemabin jî, jin, zaro, pîr û nexweş ketin pêşiya dijmin. Hin xweş tête bîra min; wê rojê şerrekî no û xwîndar çêbû. Kurdan arîkariya dijmin dikir. Gelek ne ajot dijmin weke gurên birçî ketin bajêr... Hin di cî de kuştin, zaro û jinên avis (bi hemle) singoyan, kal bi dar ve kirin. Hinên din jî xwe bi zar û zêçên xwe ve avêtin cîhên nenas û nependî.
Ala rengîn, şan û rûmeta me, çirandin, avêtin ber lingên xwe, pê lê kirin û li şûna wê ya xwe, ya xwînxwaran danîn. Ziman û stranên kurdî bend kirin û tirseke dijwar xistin dilê xelkê.
* * *
Ev şanzde sal in ku ev hal di Kurdistanê de hikimferma ye. Û dîsa şanzde sal in ku a la rengîn di dilê min û dilê hezar xortên kurd de pêl dide.
Ji bo anîncîha wesiyeta bav û kalan, vekirina tola wan û daçikandina a la xwe ser kelat û çiyayên Kurdistanê em kurd li benda Bihara xwe ne; li benda baraneke bi keskesor......
(Hawar, hej. 30 Tîrmeh 1941)

XURŞÎD

Xurşid dewlementirê gund bû. Xortekî bi bejn û bal, çeleng û giran bû. Rojekî li ber melayê gund rawestiya û gotiyê:
-Kurekî min çêbû; jê re navekî şîrîn ji te dixwazim.
Mele hinekî ma, paşê serê xwe rakir û got:
-Bila navê wî Cemşîd be! Wek navê min e û di gund de navekî bi tenê ye, ji xwe min jî ev dixwest.
-Here, bi arîkarîya Xwedê kurê te ji bo te û ji bo milet baş be.
Xurşîd, piştî ku spasên xwe ji melê re pêşkêş kirin, derket û dilgeş çû mal.

Piştî şanzde salan rojekî Xurşîd dîsa çû cem mela, wek berê xurt û xweşik bû. Mela jê pirsî:
-Dîsan çiye mîrza Xurşîd?
-Îsal kurê min Cemşîd xwendina xwe bir serî û di nav hevalên xwe da ê pêşîn derket. Min divê îro jê re mewlûdekî bidim xwendin. Ez hêvî dikim tu îşev xwe biêşînî bêî mala me û bi dengê xwe ê şîrîn vê mewlûdê ji me re bixwînî.

-Cemşîd hêja ye, ezê jê ra mewlûdekî bi kurdî bixwînim.

Heyşt salên din borîn. Xurşîd dîsa rojekî bi çend mirovan ve li pêş mela rawesta. Mela lê nêrî û got:

-Tu her roj xurtir dibî; di rûyê te da nîşanên xortaniyê î jiyanê dixweyin. Ev çi ye?

-Bê derd im seyda, çima pîr bibim?
-Min divê tu her we bî. Lê bêje, dîsa çi ye?

-Min ji kurê xwe re keça camêrekî xwestiye, dewlemend e, pir pere xwest. Lê kurê min yek e û li ber dilê min biha ye. Ji kerema xwe mehra wan bibire.
Mela mehir birî û ew pîroz kirin.

Piştî çend heftan Xurşîd û Cemşîd li ser keştike (qeyik) piçûk di golê da diçûn bajêr, ji bo kirîna cilên bûk û zavê. Ava golê bê pêl bû, di meha gulanê de bû. Doraliyên golê bi kulîlk û hêşînayiyê xemilandî bûn. Xurşîd li kurê xwe dinêrî û xwe bextiyartirê dunê dizanî. Cemşîd wek di xewnekê de bû. Bi zendên xwe yên xurt, destikên keştiyê zû dilivandin û keştî ser avê dimeşand. Lê carna xwe ji bîr dikir, eqlê wî diçû cîhên din.
Ji nişkê ve destikeke keştiyê ket avê. Cemşîd zû vegerî ser û destê xwe dirêj wê kir. Di wê gavê da destê wî ê din jî, ji keştiyê şimitî û xwe negirt, ket avê. Lê Cemşîd melevanî (sobarî) ne dizanî, Bi carekê di avê da winda bû. Derket û kir hawar. Bavê wî dest avêtê ; lê ne gîgayê. Cemşîd li ber çavên bavê xwe çû bin avê û nema bi ser ket.
Xurşîd bi çavên xwe bawer ne dibû û li benda derketina kurê xwe dima. Lê ji çend piqpiqokê avê pê ve tiştek xuya ne kir.
Xurşîd sê roj û sê şevan di wî cihî da ma. Roja sisiyan laşê kurê xwe ê nepixî da pişta xwe û bir mal ; sibetirê ew veşart.

* * *

Piştî salekî bi şev li deriyê mela da. Derî vebû. Mela li pêş xwe mirovekî dirêj, kal, porsipî û piştxwar dît. Berê ew nas ne kir. Paşê melê kûr nêrî û got:
-Ma tu ne Xurşîd î, vê nîvê şevê te xêr e ?

-Belê ez im, hatime tiştekî bi navê kurê xwe Cemşîd bidim te, ji bo xwendina zarokên gund ên belengaz.
Xurşîd rabû kîsek pere danê ser masê.
Mela got :
-Ev pere pirr in.
-Belê, îro min nîvê zeviyên xwe firotin. Cemşîd dixwest bi destê xwe ji milletê xwe ra qenciyên mezin bike. Lê Xwedê ne hîşt. Niha ez deynê wî didim.
Melê destê wî girt û bi dengekî nerm gotê :
-Cemşîd kurekî baş bû. Xwedê rehma xwe lê bike. Lê dinêrim tu pirr ber dikevî ew tişt li min jî qewimî. Were, emê hezkirina xwe bidin zaroyên gund û ji wan xortên xwenda, xurt û hêja bînin pê.
Xurşîd li ser gotina mela hinekî pêjinî, piştre serê xwe rakir û li mela nêrî. Di çavên wî da ronahiyeke dijwar hebû. Xurşîd dilê xwe da bû zaroyên gund.
* * *
Xurşîd malê xwe, mela zanîna xwe dabûn millet. Piştî şanzde salan di gund da daweta çil xortên hêja, xwenda û milletperwer çêdibû û Xurşîd tê de bi serê sergovendê girtibû..
Hewar, hej. 27.Nisan.1941

Dengê Mezlûma

Şeyh Saîd ve Arkadaşlarının İdam Sahnesi
 

ŞEYH SAİD:
Cumhuriyet tarihinde en önemli olan ve bugüne dek sıcaklıĝını koruyan olaylardan biri olan 1925 yılındaki Şeyh Said kıyamına kısaca temas etmek istiyorum. Zira kıyamdan sonraki sonuç ve T.C.nin kürd sorununa bakış tarzı açısından çok mühimdir. 1925 yılından bugüne kadar neler deĝişmiş onu da göreceĝiz. 29 Haziran 1925 ve yine 29 Haziran 1999.

Kıyamın tarihsel, etnik, ekonomik, sosyal, uluslararası gibi diĝer sebeplerine girmeden, kıyamın gelişimi ve kıyam bastırıldıktan sonraki yargılama usulleri, iadrecilerin oyunları, verdikleri yalan vaadleri ve bugünkü yalanları ile karşılaştırdıĝımızda, aynı oyunların bir kez daha sahnede tekrarlandıĝını rahatlıkla görebiliriz.
Evvela konu ile ilgili bazı bilgileri tekrarlayalım.


ŞEYH SAİD KIYAMI:

Aslen Elazığ'ın palu ilçesinden olup, Erzurum'un Hınıs ilçesine yerleşmiş bulunan, büyük bir nüfuza sahip Nakşibendi şeyhlerinden Şeyh Said, aynı zamanda büyük bir Îslam alimidir. Ömrünün tümünü Îslama ve kürd halkına hizmet etmekle geçirmiştir. Laikliĝin kabulünden ve kürd halkına verilen sözlerin yerine getirilmemesi sonucunda baĝımsız bir Kürd Îslam Devletini kurmak için birçok kürd liderlerle görüşalışverişinde bulundu. Bir hareket başlatmak istiyordu. Henüz tasarlanan plan gerçekleşmeden olay patlak verdi. Şöyleki:

Şeyh Said, 13 Şubat 1925'te Genç ilinin Ergani ilçesinin Eğil nahiyesine bağlı Piran köyünde bir düĝünde bulunuyorlardı. Haklarında eşkiyalıktan tutuklama kararı bulunan bazılarını yakalamak için o köye gelen askerlerin, bunları Şeyh Said'den istemesi ve Şeyh Said'in bunu kabul etmemesi neticesinde çatışma çıktı. Şeyhin yakın çevresinin başını çektiği kıyam kısa sürede bütün bölgeye yayıldı. Şeyh Said'e bağlı kuvvetler 17 şubatta Genç ilinin merkez ilçesi Darahene'yi ele geçirdiler. Aşiretlerden de büyük destek alan Şeyh Said kısa sürede Maden, Siverek ve Ergani'yi ele geçirip Diyarbakır üzerine yürüdü. Melikanlı Şeyh Abdullah'ın komutasındaki bir başka kol da Varto'yu elegeçirdikten sonra Muş'a yöneldi. Kıyamı bastırmakla görevli T.C. askeri birlikleri 25 Şubat'ta Diyarbakır'a çekilmek zorunda kalırken, bir gün sonra da Elazığ Kürd güçlerin eline geçti.

21 şubatta Bitlis, Diyarbakır, Dersim, Elazığ, Ergani, Genç, Hakkari, Mardin, Muş, Siirt, Siverek, Urfa, Van illeriyle, Erzurum ilçesi Kığı (şimdi Bingöl'e baĝlı) ve Hınıs ilçelerinde sıkıyönetim ilan edilmiş olmasına raĝmen, T.C. ordu kuvvetleri bir üstünlük sağlayamadı. Bunun üzerine Fethi Bey Okyar başkanlığındaki hükümet istifa etmek zorunda kaldı. 3 martta başbakanlık görevinin İsmet Paşa'ya (İnönü) verilmesinden bir gün sonra, Takrir-i Sükun Kanunu çıkarıldı ve biri Ankara'da, diğeri kıyam (Kurdistan) bölgesinde olmak üzere iki İstiklal Mahkemesi kurulmasına karar verildi.

Îsyan (kıyam) bölgesi İstiklal Mahkemesi, başkanı Giresun Mebusu Hacim Muhiddin (Çarıklı), savcı Karesi Mebusu Ahmet Süreyya (Özgeevren), üyeler Kozan Mebusu Ali Saib (Ursavaş), Kırşehir Mebusu Lütfi Müfit (Özdeş) ve yedek üye Bozok Mebusu Avni'den (Doğan) oluşuyordu. Hacim Muhiddin'in göreve başlamadan istifa etmesi üzerine, mahkeme başkanlığına Denizli Mebusu Mazhar Müfit (Kansu) getirildi. İsmet Paşa'nın 21 martta verdiği önergenin Mecliste kabul edilmesiyle, İstiklal Mahkemesi'nin verdiği kararların temyiz yolu sanıklara kapatılırken, idam cezalarının uygulanmasında ordu, kolordu, bağımsız tümen veya müstahkem mevki komutanlarının onayı yeterli görüldü.

7 mart gecesi Diyarbakır'a saldırıya geçen Şeyh Said kuvvetlerinin, yoğun topçu ateşi karşısında kenti alamadan geri çekilmesinin ardından, kıyamın kaderi değişir. Toparlanıp her cephede saldırıya geçen T.C. ordu güçleri bazı hain kürdlerden de destek alarak, Kürd güçlerini yenilgiye uğrattı. Daha sonra Muş'un Varto ilçesi yakınlarında Abdurrahman Paşa köprüsünde sıkıştığını gören Şeyh Said, daha fazla kan dökülmemesi için yanındaki grupla birlikte Varto'da Osman Nuri Paşa'ya (Koptagel) teslim olmaya karar verir. Paşa'ya yolladıkları, teslim olacaklarına dair tezkere üzerine gelen askerler ve milisler tarafından silahsızlandırılır ve Varto'ya giderek 1925 yılı 14-15 nisan gecesi teslim olurlar.


YARGILAMA VE İNFAZ:
12 Nisanda 1925 de Diyarbakır'a gelen isyan (Kurdistan) bölgesi İstiklal Mahkemesi heyeti, birkaç gün içinde idamla sonuçlanacak olan Seyid Abdülkadir, Dr. Fuat ve Şeyh Eyüb'ın davalarına baktıktan sonra, 26 Mayıs'ta Şeyh Said'in davasına başladı.
81 sanığın bulunduğu duruşmalar Diyarbakır'daki bir sinema salonunda yapıldı. Savcıya göre, ayaklanma (kıyam) dış görünüş itibariyle şeriatçı olarak görünmesine karşın, "asıl hüviyeti, iç bünyesi, ruhu ve tertipçilerin maksat ve gayesi bakımından ise tamamen bir Kürt milliyetçiliği, Kürt devlet ve hükümetçiliği olmaktan başka bir şey değildi."

Bir ay kadar süren duruşmalar 28 haziranda sonuçlandı. Şeyh Said'in de aralarında bulunduğu 46 kürd şahsiyet idama mahkum edildi. İdamların infazı 28-29 Haziran gecesi yapıldı. İnfaz gecesinin en önemli özelliği, idamların bir kitle gösterisi şeklinde yapılması ve şeyhlerin iplerinin cellat yerine, toplumun çeşitli kesimlerinin temsilcileri (gazeteciler dahil) tarafından çekilmesiydi. Basında bu durum "matbuat, tayyareciler, muhabereciler, şoförler namına, bu gruba mensup biri tarafından bir şeyh ipe çekildi" ve "mahkumların çezasını halk verdi" sözleriyle yer aldı.

Mahkeme ve infaz sahasına ilişkin olarak gazetelerde yer alan haberlere göre, Şeyh Said ve hakimlerin ilginç bir "diyaloğ" içinde olduğunu göstermektedir. Sorgu sırasında kendisine "Şeyh hazretleri" şeklinde hitap eden heyet üyelerine Şeyh Said de, serbest bırakıldığında Hınıs'ta kuzu çevirmeyi teklif edecek kadar "samimi" davranmış, darağacına giderken, "Beni mi çok sevdin, yoksa diğer hakimi mi" gibi şakalaşmalar sürmüştür. Bu da gösteriyor ki Şeyh Said'e perde arkasında çok söz verilmişti. Verdikleri sözler arasında "Eĝer mahkeme esnasında, sadece din adına hareketi başlattıĝını, bu hareketin bir kürd hareketi olmadını söylese, kendilerini iki yıl içinde serbest bırakacakları ve kimseyi idam etmeyecekleri" idi. Buna inanan Şeyh Said' de, mahkemede sadece din adına kıyamı başlattını söylemiştir.

T.C. bu oyunlarını daha sonra gerek Seyyid Rıza ve gerekse Abdullah Öcalan davalarında da bir kez daha sahneledi. Ne yazik ki kürdler bütün bu oyunlara bakıp ibret alacakları yerde, hala T.C. nin yalan ve oyunlarına kanmakta ve ders alamamaktadırlar.
............................................................................................

Cumhuriyet Gazetesi'nin muhabiri olan Doĝan'ın 30-Haziran-1925 tarihinde Cumhuriyet gazetesinde yayınlanan yazısını yorum yapmadan aynen yayınlıyoruz. Umarız ki, okuyucularımız bu tarihi belgeden bir ders çıkaracaktır!...
............................................................................................


Şeyh Said ve arkadaşlarının idam sahnesi
Şeyhlere hem paralı isyan ve hiyanetlerinin ceza-i sezasını çektirler.
Şeyh Said ile yardımcısı kırkaltı kişi dün sabah Diyarbekir’de idam edildiler.
Bir Türk ölddürmekle yetmiş kafir öldürmek kadar sevaba girileceğine kani olan hainlerin idamı halk ve asker tarafından memnuniyet tezahüratı karşılandı.

Diyarbekir 29, saat 9.25 Muhbir mahsusumuzdan biz Diyarbekir’deki İstanbul gazetecileri tarihi geceyi birlikte yaşadık. İktisaslarımızı beraber yazdık. Saat 2.00 de Şeyh Said ile kırkaltı arkadaşını astık. Avdet ettik. Astık diyoruz, çünkü vatan hainlerini hüküm giydiklerinden, son nefeslerini verinceye kadar münevver zabitan mefkure uğruna döğüşen askerlerimiz, halk hatta kadınlarımız adım adım takip ettiler. Milli heyecan içinde hükmün infazına yardımda bulundular. Mehmetçikler vecd içinde ileri çıktılar. Beyler ve Şeyhler inkilabımızın kahar fakat adil karar ile asırlardan beri icra ve devam ettikleri zulüm ve fecayinin cezasının ilk defa gördüler. Mahkemede biz, tekelerin ve zavayanın sed ve ilgası kararını inkılapçı vatanperverlik göklerinden doğan samimi heyecan ve alkışların şevki ile titrerken, bütün Şeyhler sararmış gözlerinde fer ve yüzlerinde kan kalmamıştı. Karar okunurken matbuat levhasında yan yana oturuyoruz. Samiîn
(dinleyiciler ) her zaman fazla. Kadınlar tarafından her zamanki gibi gürültü duyulmuyor. Mazhar Müfit Bey idam edileceklerin isimlerini gür bir sesle sayarken, tasvipkar nazarlar isimler söylenirken parlıyordu. Avsunlarla hakimlerin dillerini bağlayamıyacaklarını nihayet idrak eden Şeyhler, bu son celsenin tarihi anında okuyup üflemekten vazgeçmişlerdi. Beraat edenler mesrur (sevinmiş) çıktılar. Reis veciz hitabesinden sonra mahkumları götürünüz emrini verdi. Levhalar boşalmakta. Kadınlar dağılmaya başladı. Neferler gelip mahkumları kelepçelemeye başladılar. Kelepçeler, Şeyh Said’in kara yüzünden daha kara olan ellerini gayrı ihtiyari bir inkıyad (boyun eğme) ile genç bir jandarma, Kürdistan tahtına bedel idam sehpasına çıkan ve ceza-i sezasını bulmuş olan Şeyh Said zabitine uzandı. Bir anda kolları kelepçelenmişti. Hanımlar bir çoğu kalkmışlar fakat gitmiyorlardı. Bir zabit, „Hanımlar gidiniz“, diye haykırdı.

Asılacakların elleri kelepçelendiği vakit, salon boşalmıstı. Yalnız levhamızda yan yana biz muhabirler duruyorduk. Gözlerimizin sevinç parıltısı sanki şimşek çakıyor. Söz söyleyemiyoruz. Çok adil bir kararla cezalarını bulacak, olanların hali ile mest olmuş gibiyiz. Hepsi şanaatlarının, melanetlerinin ağırlığı altında kıvranıyorlar. Şeyh Abdullah zebani gibi gözlerini kayınpederine dikmiş, „Bu herifin narına yandık“ diye mırıldanıyordu.

Önümüzde oturan bir diğer hain şaşkınlık içinde bize hitap ederek, „ Ruslarla çarpışırken yaralanmıştım. Keşke o zaman babam gibi şerefimle ölseydim,“ diyordu.

Bir taraftan bütün bunlar söylenirken, diğer taraftan hapishane müdürü Osman Bey vurmakta devam ediyordu. Meşhur Hasan Fakih bir kenarda ellerine esir düşen zabitanın verdiği elbiselerin miktarını hesaplıyor, kenarda Hilmi hayatını milli mücahidedeki hizmetini nazar-ı dikkate alarak adalet gösteren İstiklal Mahkemesi´nin kutsi adaletine medyun (borçlu), cigarasını tellendiriyordu.


Hapishanede Son Gece:
Hainlerin hepsi kelepçelendikten sonra, hainlere yürü emri verildi. Başta Şeyh Said olmak üzere bu kafile askerlerimizin parlak ve şerefli süngüleri arasında Diyarbekir´in geniş caddesinde yol almaya başladılar. Geniş nefes alan halk, damları bile doldurmuşlar, kin ve garaz ifade ediyorlardı.

Mahkumlar Hapishaneye Girdikten Sonra (1.08 ):
Mahkeme heyeti çalıştığı dairenin koridorunda dolaşıyordu. Müddeiumumi Süreyya Bey diyorki hakimlere: „ İtirazımız yoktur. Hüküm bu gece infaz edilecektir. “Gazetelerimize vereceğimiz haberleri sessizce yazıyoruz. Sessizce telgrafhaneye gidiyoruz. Sessiz yemek yiyoruz. İçimizde ifade edemediğimiz bir sevinç çalkalanıyor. Kahr ve tedmir edilen irtica-ı ezmekten mütevellik bir gurur duyuyoruz.

İdam Sabahı Hapishanede Şeyh SAİD :
Hapishanenin kapısından girdik. Merdivenleri çıktık. Şeyh SAİD hücresinde yalnız. Hapishane müdürü Osman Bey´e hesap veriyor ve soruyor. Fakat uhrevi değil dünyevi galalerle meşgul. Arkasında bırakacağı altınların hırsı gözlerini yormuş. Bizi tanıyamadı. Ancak şeyh efendi hesabına oturdu. Gördükten sonra bizi tanıyabildi. Oturdu, vasiyet yazdı. Paralarını teslim etti. Bizi de şahit gösterdi. „Paraları evlatlarıma teslim ediniz,” dedi.
- „ Kaç evladınız var ? „
- „ On. „

Evvela kızlarının isimlerini saydı.
- „ Aişe, Hayriye, Azize, Fatime, Fahine...“

Son isimde terddüdü görünce, kağıdı alıp kendisi yazdı...
-„ Fahine „ , dedi.

Sonra oğulları boğulan Gıyaseddin, Kaçan Ali Rıza, Selahaddin ile küçük Ahmet ve Abdulhalik´in isimlerini mırıldandı. Göğüs geçirip,
- „ Karılarım Fatime ve Nezihe „ , dedi.

Fakat nerede olduklarını söylemedi. Kendisine uzattığımız sigarayı aldı.


Şeyh SAİD´in Yazdıkları:
Defterimize birşey yazmak istedi. Şunu yazdı. „Vela ubali bisabi bi fucuzi reddi inkane mesrei fillahi ve fiddin Mehmet SAİD NAKŞİBENDÎ" (Siz başıma gelenlerle uğraşmayı bırakın, umurumda değil. Bana verilen cezadan kurtulmak için hiçbir gayret de göstermiyorum. Önemli olan gittiğim yolun Allah ve din yolu olmasıdır. Arapça´dan bu tercüme tarafımızdan yapılmıştır). Bu cümle „ asıldığıma hiç acıma, zira Allah ve din uğruna „ demek imiş. Daha bir şey yazdırmak istedim red etti.

Umumi koğuştaki mahkumları merkez hastahanesi nöbetçi doktoru Yüzbaşı Cemil Bey muayene ediyordu. Kapıdan girince boğuk mırıltılarla karşılaştık. Her kafadan bir ses çıkıyordu. Kırkaltı kişi dolaşıyordu. Evvela dikkatimize çarpan şey bu melunların müstekreh hırsı olmuştu. Bunlar dini, Allahı, evladı ve ailelerini unutmuşlar, paralarını, ağırlıkların tabalaranını gizlemeye çalışıyorlardı. Yağma ettikleri paraları yemediklerinden dolayı birbirleri ile dertleşiyorlardı. Evvela Şeyh Ali´ye yaklaştık. İğrenç hastalığını sorduk, utanmadan,

- „ Bir gece ayazda kaldım belim üşüdü „ , dedi.

Keza Ali Rıza da aynı hastalıktan mesabdı (yakalanmıştı). Gazel söyleyen Arab ABDİ`ye belun kamitacı Şeyh ŞERİF.
-„ Sus be herif „ ,diye haykırdı.

Şeyh İsmail Kahveciye olan ondört kuruş borcunu vermemizi söyledi. Meşhur Hasan FAKİH`e Jandarma Avni´nin elinden aldığı seksen sansar derisinden ahınarak sözediyordu. Şeyh Abdullah bizden sigara istedi. Verdik.
- „ Yazdık „ , dedi. „ Biz hainlere uyduk, başkası uymasın. „



Siyaset Meydanında :
Saat 12.00 de muhafız bölük kumandanı Nafiz bey’in ince fakat sert sesi,
-´´Haydi bakalım bir bir çıkınız``, dedi.

Kapının önünde bölük zincirlenmişti. Hafıf ılık bir rüzgâr esiyor. Dağınık bulutlardan sıyrılan ay, bir lüks lambasının yardımı ile siyasetgaha gidenleri bunu tanıtıyordu. Hepsi bir birine yaslanmış, öne Hasan Fakih tesadüf etmişti.Aralarındaki merasim kalkmıştı. Şeyh Said araya bağlanmıştı. Hanili Salih mertlik tavsiye ediyordu. Mustafa’nın oğlu Mahmut helallaşıyordu. Diyarbekir’in kehine surları üstünden bakarak, bu diyarda adaletin, hakkın ilk defa tezahürüne şahit olan ay gülümsüyor gibiydi. Kafile yol almaya başlarken bütün Diyarbekir halkının aşina olduğunu munis bir ses duyuluyordu.

Şeyh Said,
-"Etme,etme",

Saib bey,
-´´Şeyh Said nerede ? „

Şeyh bu sesi tanıdı.
-„ Saib Bey „ ,dedi, „ hani ya, doğruyu söylersem kurtaracaktın ? „

Saib Bey`in dudaklarının ucundan pek nadir ayrılan tebessüm belirdi.
- „ Ne yapalım Said efendi, seninle Hınıs´ta kuzu yiyemedik. „

Şeyh Said kurtulursa herkese kuzu ziyafeti vaad etmişti. Dedi ki,
- „ Ben doğru söyledim, cezamı tahfif ( hafifletme ) etmeliydiniz.

Saib Bey dedi ki,
-"Şeyh efendi bundan daha hafif ceza olur mu?"

-"Bundan daha ağırını söyle bakalım Saib Bey?"
Şeyh meh bu sözleri söylüyor, hem de gülüyordu. Sonra ilave etti.
-"Artık kuzu falan kalmadı. Ne olurdu Edirne'de yüzbir sene verseydin?"

Saib Bey'in birden tebessümü kesildi, munis sesi gürleşti, vakur ve muhtez(?),
-"Bu kadar Türk kanının dökülmesine ve ocakların sönmesine sebep oldun, cezanı çekeceksin dedi."

Said gülümsüyor, bir şeyler mırıldanıyor ve yürüyor. Çok yıldızlı semadan ay, mehmetçiklerin süngülerine nurdan hale oluyor. Kalabalık kitlenin ayak sedasından başka bir ses duyulmuyor. Siverek kapısından çıktık. Ötede kırkyedi sehpanın muhip hayaletleri görüldü. Kolordu Kumandanı Mürsel paşa, Vali Mithat Bey, İstiklal mahkemesi azasından Lütfi Müfit Bey, Diyarbekir mebusları Cavit ve şeref Beyler, bir çok zabitan ve halk ile karşılaştık. Geriden "Bir Türk öldürmekle yetmiş gavur öldürülmüş kadar teviye(?) girileceğini" kani olan vatan ve millet, teceddüt ve terakki düşmanları geliyordu. Yüz on gün evvel aynı mevkide mehmetçikleri boğazlayanlar, ne kutsi tecellidir ki mehmetçiklerin süngüleri arasında malenatlerinin cezasını bulmaya geliyorlardı. Sardın (?) etrafına toplaşıldı. Bu esnada göğsümüzü fazla gurur ve samimi heyecan ile kabartan bir manzara gördük. Halkın arasında zabit haremleri vardı. Vatan uğruna evlatlarını, babalarını kurban vermeye bila tereddüt rıza gösteren vatanın öz kızları bile dökülen kardeş kanlarının ödendiğini gözleri ile görmek istemişlerdi.

-"Ruzi mahşerde mahkeme olacağız", demiş Said.

Said, Saib Beye hitaben dediki,
-"Seni severim ama, Ruzi mahşerde mahkeme olacağız."

Lütfü Müfit Bey sordu,
-"Beni mi çok seversin Saib'i mi?"

Seşh Said gülümsedi,
-"Saib Beyi sonra seni. Seninle çok sevişmiştik. Reisten Allah hoşnut olsun, en sevdiğim Süreyya Bey'dir."

Heyecanla dedi ki, (Saib Bey)
-"Ruzi cezada adil hakimlerimizle öldürdüğün masum çocuklar, ocaklarını sürdürdüğün biçarelerle mahkeme edileceksin."

Said mırıldandı,
-"Boynuzsuz keçinin ahını boynuzludan alırlar", dedi.

Mürsel dedi ki,
"Türklerin en büyük düşmanı, Türkiye'yi ezmek isteyen kimdi?"

Şeyh Said bila tereddüt cevap verdi,
-"İngilizler'dir."

-"O halde niye bu işi yaptınız? Din kalktı diyorsun, namazını kılmıyor mi idin? Camilerde ezan okunmuyor mu idi?"

Şeyh Said ibadete kimsenin karışmadığını, ezan okunduğunu itiraf etti. Alışıla gelmiş köhne mefkuresinden buruşukluklarla, şüphelerle karışık beyninden geçen günlerin gelecek geceden farkı yok hükmünü veren hükmünü dimağından siyalar gibi oldu.
-"Ahmet Zihni bey Futuhat-ı İslamiyesinde yazılıdır. Mehdi'nin hurucunda Türkler üçyüzbin azker vereceklerdir. Anlaşılıyor ki Türkiye kiyamete kadar (islamiyeti) koruyacaktır.

Şeyh Said bir müddet düşündü başını eğdi,
-"Fena yaptık. Bundan sonra iyi olur inşallah", dedi ve bu son sözü oldu.

Sehpaı adaletin gömleğini giydirdiler. Sessiz yürüdü. Sesini çıkarmadan asıldı. Son nefesini verince etrafı alkışlarla çınladı. Kadınlar gönülden kopan bir sesle,

-"Kahrol", diye haykırdılar.

Kulağımın dibinde bir ses,
-"Hani alçağın kerameti, ipi bile kopmadı", diye bağırdı.

Şeyh asılıncaya kadar yirmi kişi daha dar ağacına çekilmişti. Seyre gelen halk ilmiğini bir şeyhin boynuna geçirmek için birbirleriyle cenkleşiyorlar, müsabaka ediyorlardı. Aslan bir nefer Şeyh Ali'nin boynuna bizzat ilmiğini geçirdi ve ipi çekti,
-"Şehit düşen kardeşlerimin kanını ödedin", dedi.

Bundan sonra matbuat, tayyareciler, muhabereciler, şoförler namına bir guruba mensup biri tarafından bir şeyh ipe çekildi.
-"İpi çeken var, nidaları, kadınların,"
-"Yaşa", sesleriyle alkışlandı.

Vatanı parçalamak, Cumhuriyetten feyz alarak nuşu numa bulan mefküreyi çürütmek isteyenlere millet bu suretle cezasını kendi elleriyle verdi. İki saat zarfında kırkyedi kişi asıldı. Ertesi öğleye kadar ahali meydana giderek meslubları seyrettiler. Mutaassıb bazı kimseler, Şeyh Said asılırken evler yıkılacak, hareketi eder olacak korkusuyla geceyi dışarda
geçirmişler. Şeyh asıldı fakat bir ev yıkıldığına dair menüz malumat yoktur.

Herkes sürur (?) vatanpervane ile avdet ediyordu. Dünyada en büyük zekvi hakkın tecellisini görmek, mazlumun susturulan ahı zalimin ettiğini bulması kadar insanın ruhunu mest eden, kalbe hakiki sevinç veren bir şey olamaz. İşte hakkın tecellisini gördük. Diyarbekir'in karanlık ve tenha sokaklarından geçerek eve dönerken, sürurumuzu tahlil ediyoruz, diyoruz ki, Şeriat ve din namına geçtiği yerde ölüm, elem bırakan ocaklar söndürüp, aileler yıkan mahkumların cezasını halkı verdi. Sönsöz olarak şunu ilave ediyoruz, "halkın verdiği ceza hakkın verdiği cezadır."

(Not: Bu gazete haberinin kaynaĝı SERBESTÎ Aylık Siyasî Fikir Dergisi, 2. Sayısından alımıştır.)
(Hazırlayan Dengê Mezlûma)
Axavtina M. Nûreddîn di meşa Hevkarî de!
                                                           DAXIYANIYA HEVKARÎ
 
Derdê Kurda pirr in, ku mirov DERD bêje Kurd tên bîra mirov, an jî mirov Kurd bêje derd tên bîra mirov!... Bi sed sala ye ku KURD û DERD ji hev cuda nabin, bûne wek bira ji hev re. Gelo sûcê wan çiye?... Sûc ew e ku ew jî dixwazin wek însanên dunyayê li ser axa xwe bi azadî bijîn. Bi zimanê xwe biaxivin, bi mêjoyê xwe bifikirin. Dunya bêbext! Kurdistan kirin çar parçe û destên kurda ji hev qetandin.

Îro li her çar parçeya jî li kurda zilm û zor heye. Bi taybetî kurdên li Başûrê Biçûk (Sûriyê) dijîn!... Dewleta Sûrîyê nasnama wan ji wan standiye û wan bê şûnwar dihêle. Bi vê minasebetê sala par meha Êlûnê 16 partiyê Kurda li hember vê zilma dewleta Sûrîyê meşek çêkirin û daxûyanîkî belavkirin. Daxûyanî bi sê zimana hat xwendin, kurdî, erebî û almanî. Daxûyaniya bi zimanê kurdî bi navê Hevkariyê Mamosta Ferat xwend. Bi minasebeta salvegera meşê, me xwest ku em daxûyaniyê carek jî bi wasita Dengê Mezlûma ji xwendevanên hêja re biweşînin. Silava Xwedê li ser we be. Dengê Mezlûma
------------------------------------------- -------------------------------------
 

 
DAXÛYANÎ

Hevkariya partîyên kurdistanî li Almanyayê / Hevkarî; li ser rêbaza xwe ya demokrat, di berxwedana di ber mafên netewî yên gelê kurd de, ji her çar perçeyên Kurdistanê, îro (14.10.2000) meşeke aştî ya protestê li pêş Konsolosa Sûrîyê li bajarê Bonn ê lidarxistiye. (lidardixîne) Berî meşê, kurd 48 seetan ketin (dikevin) gereva birçîbûnê, ku 12.10.2000 li meydana „Münester Platz“ li Boon ê destpêkiribû. (dike.) Armanca van her du çalakiyên protestê, daxwaz-kirina ji holêrakirina havilên proyekta şovenîsta dijî miletê kurd li Sûrîyê, bi herdu beşên xwe ve: „Zinara Erebî û Geljimara Awarte li gor fermana numre 93 di 05.10.1962 a da bêtirî 150.000 kesî bênifûskir“. Ev birrê miletê kurd, ku îro jimara wî bi ser 200 hezarî ketîye, di jîyaneke nexweş û tal de ye, û ji hemî mafên şaristanî (medenî) di xwendin û karkirin û milkdarîyê da, bê par in.

Desthelatên Sûrî yên şovenîst di pişt re, beşên dinên jî, ji proyektê pêkanîn: Proyekta zinara Erebî, ku di rê ya wê re, erdê Kurdan beramberî sînorê bi Turkîyê re, bi dirêjaya 350 Kîlometran û beraya 10 heya 15 kîlometran, bi zorê ji wan hate standin. Ew êrdim ji kurdên xwedîcî hate valakirin û ji ereban re bûne şûnwar. Hukûmetê ew ereb ji êrdimin dinên anî, da bi wê yekê, reng û rewşa kurdî ji ser vî perçê Kurdistanê, ku roleke girîng û bingehîn di aborîya dewleta Sûrîyê de dilîze, rake. Êrimên kurdî, parastina xwarinîyê ji hemî xelkên Sûrîyê re pêktînin û jêdereke girîng in, ji energî û av û xêrên bin erdê re.

Tevî hinek ferqîyên di navbera hukûmetên, ku ji dema dawîhatina mandata Fransayê û heya nuha hatin ser desthelata Sûrîyê, derbarî pirsa miletê kurd, ne bi naverok û ne bi cûreyê xwe, tu ferqîyan di sîyasetên wan de dîyarnekirin. Hinekan ji wan, rê ji van proyektana re vekirin, hinekan jî, ew pêkanîn û yên dinên jî havilên wê parastin, û hinek jî di afirandina proyektin dinên mîna wan de, û di pêkanîna xelekin nuh de, ji van siyasetên nemirovane ku dijî gelê me yê kurd e, hîna berdewa min.
 
Tevî guhertinên vê dawîyê, tu însîyatîvên baş, ji bo dîtina çarene durust, ji doza miletê kurd re, dîyarnebûn û tu gavên durust, ji bo dawîanîna êş û derdkişandina kurdan, nehatin avêtin. Hîna jî, şovenîst didin ber ziman û çanda kurdî, didin ser pişta xebatkarên tevgera netewî ya kurdî yên dilsoz, û pîlanên xwe ji bo pêkanîna sîayetin dinên, mîna ya Zinara Erebî li Kobanî û Efrînê datînin. Ew desthelat hîna jî, bi hemdê xwe pêşxistina êrdimên kurdî, ji hemû alîyên jiyana modern ve, di ser guhê xwe re davêje. Ji bilî vê yekê, heya nuha danûstendina hukûmeta Sûrî bi doza kurdî re, tenê di rêka cihokên parastinî û destekên zordarîyê re ne. Armanca dewletê, tunekirina tevgera kurdî ya sîyasî ye, ku di nêrîna wan de „Xetere li ser parastin û saxlemîya dewletê“.

Rêka rast û durust ew e, wekî danûstendin bi tevgera sîyasî ya kurdî re bêkirin, ji nerîna nûnertîya hereketê ji milletekî re, ku ji bo bidestxistina mafên xwe li ser erdê xwe yê dîrokî, xebatê dike.

Em di Hevkarîyê de, „Hevkariya Partîyên Kurdistanî li Almanyayê“ û bi navên hemî beşdarên gereva birçîbûnê, û meşa aştî ya protestê, û bi navên dehên melîyonan ji milletê kurd li Kurdistanê û derveyî Kurdistanê, ji serokê Sûrî Başar Al-Asad û ji hukûmeta Sûrî daxwazîdikin, hemî proyektên nijadperest û awarte, dijî miletê me yê kurd li başûr-rojhilatê Kurdistanê, bisekinînin û sîyaseta koçkirin û nezankirin û birçîkirin û helandina netewî, ku dijî kurdan tê, lê dawîbînin.

Di çarçeva vê meşê de, em bangî civata cîhanî, serokatîya giştî ya Yekîtîya Netewan, rêxistinên mafên mirovan û hemî kesên demokrat li dunyayê dikin, da xwe tevî vê pirsê bikin, li cem hukûmeta Sûrîyê û zorê lê bikin da Hukûmeta Sûrî:
- Bi şêwekî destûrî li hebûna miletê kurd mukur bên, wek duwemîn netew ji alîyê jimara gel ve.
 
- Havilên geljimara awarte û zinara erebî hilînin, û mafên kesên ji ber wê sîyasetê zirar û zîyan dîtine, lê vegerînin û wan razî bikin.
- Li tevgera kurdî, wek nûner û pêşenga gelê kurd li Sûrîyê, mukur bên.
- Azadîyên demokrat û sîyasî û herweha rojnamevanîyê, serbestbikin.
- Hemî girtîyên sîyasî li Sûrîyê û di serî de girtîyên tevgera netewî ya kurdî, ji zîndanan berdin.
- Mafên netewî ji gelê kurde re li Sûrîyê bicîbînin.

Hevkariya partîyên kurdistanî li Almanyayê ( Hevkarî ) 14.10.2000

Hareketin 21 Maddelik Tüzügü

1-Hereketa Mezlûmên Kurdistan (Kurdistan Mazlumlar Hareketi); Îslami bir Hereket olup, genelde bütün Îslam alemi, özelde Türkiye’de yaşayan halkların meşru haklarını elde etmek için, 21 Haziran 2000 (21.06.2000) yılında kurulan, bağımsız, hiçbir Hereket, kurum, kuruluş ya da cemaatin bir kanadı veya uzantısı olmadığı gibi, hiçbir devlet veya gücün güdümünde olmayan, gücünü sadece Allah’tan ve ihlaslı müminlerden alan yeni bir kuruluştur.

2- Hereketa Mezlûmên Kurdistan (Kurdistan Mazlumlar Hareketi); siyasi bir Hereket olmakla beraber, cihadın her yönünü esas alarak, yer ve zamanı geldiğinde de her yönüyle cihad edeceğini vaad eder.

3- Hereketa Mezlûmên Kurdistan (Kurdistan Mazlumlar Hareketi)’ın amacı; Allah rızasını kazanmak ve O’na olan kulluk görevini yerine getirmektir. Hedefi; Kurdistan’ın kuzeyini (Türkiye parçası) federal bir yapıya kavuşturarak, her türlü taguti sistemlerden arındırmaktır. Hereketmiz; daha sonrası için halkımızın karar vermesinin gerekliliğine ve bağımsızlık yolunun federaldan geçtiğine inanır.

4- Hereketa Mezlûmên Kurdistan (Kurdistan Mazlumlar Hareketi); Sınırların kalktıĝı dünyamızda, müslümanların Îslam ülkelerinde yönetimi ele almalarının ve kendi aralarındaki sınırları kaldırmalarının bir vecibe olduĝuna inanır. İslam Birliği, ancak İslam Devletlerinin gönüllü birlikteliğinden oluşur.

5- Hereketa Mezlûmên Kurdistan (Kurdistan Mazlumlar Hareketi); Dinin esaslarına ( Kitap ve Sünnete ) uygun olmayan herşeyi reddeder. Kur’an ve Sünnet’in ışıĝında bütün mezhep, fırka ve cemaatlerin birleşmesini, üzerinde ittifak etmedikleri konuları terketmelerini, anlaşmaya vardıkları konularda karşılıklı olarak yardımlaşmayı, hatta beraber çalışmayı, ittifak noktalarını genişletmeye gayret sarfetmelerini önerir. Aynı zamanda kendileri ile diĝer Îslami cemaat ve kurumlar arasındaki bütün ihtilaflı meseleleri Allah’a ve O’nun Resulüne havale eder. Kur’an’ı Hakem kabul eder.

6- Hereketa Mezlûmên Kurdistan (Kurdistan Mazlumlar Hareketi); yönetim biçimi olarak Devri Saadeti örnek alır. Sonraki idarelere keyfi uygulamaların, saltanatın ve zülmün bulaştıĝına inanır.

7- Hereketa Mezlûmên Kurdistan (Kurdistan Mazlumlar Hareketi); ırkların varlığını Yüce Allah’ın Ayet’lerinden biri olarak kabul ettiği gibi, her türlü ırkçılığı reddeder. Ancak, bütün halkların eşit bir şekilde yaşamalarının gerekliliĝine inanır. Dünyevi hak ve hukuklarda bütün halkların eşit olduğuna inanır. Her halkın kendi kendini idare etmede hakkı olduğu gibi, Kürd halkının da kendini idare etmeye, kültürünü, örf ve adetini muhafaza etmeye hakkı vardır.

8- Hereketa Mezlûmên Kurdistan (Kurdistan Mazlumlar Hareketi); Türkiye’deki mevcud bütün sorunların, başta müslümanlara olan zülüm ve kürd sorununu, Îslami bir uslupla çözüme kavuşmasını taleb eder. Bugüne kadar, Îslami cemaat, Hereket ve kurumlar kürd sorunu konusunda sessiz kaldılar. Bunun için de, sorunu gayri Îslami örgütler ele alıp kürdlerin hamisi haline geldiler. Bu konuya da, müslümanların el atmalarını ve birbirlerine yardımcı olmalarını tavsiye eder.

9- Hereketa Mezlûmên Kurdistan (Kurdistan Mazlumlar Hareketi); Îslam ülkeleri arasındaki mevcut sınırların, müslümanların rızasıyla çizilmemiş olsa da, bugünkü dünya şartları dahilinde, her müslüman kurum veya cemaatin kendi bölgesinde mücadele etmesinde yarar görmektedir. Ancak eĝitim ve yardımlaşma konularında birbirlerine destek sunmalarının zaruretine inanır.

10- Hereketa Mezlûmên Kurdistan (Kurdistan Mazlumlar Hareketi); Îslam topraklarındaki yeraltı ve yerüstü zenginlik kaynaklarının, müslümanların ortak malı olduĝuna inanır. Böylece Şeyhlerin, patronların ve aĝaların tekelinden kurtarılıp, bütün Ümmetin hizmetine sunulmasından yanadır.

11- Hereketa Mezlûmên Kurdistan (Kurdistan Mazlumlar Hareketi); kendilerine ve müslümanlara düşmanlık yapmadıĝı müddetçe, bütün ülkelerle komşuluk esasları üzerinde dostluk baĝını güçlendirir..
12- Hereketa Mezlûmên Kurdistan (Kurdistan Mazlumlar Hareketi); Îslam Dini ile çelişmediĝi, mazlum ve mustazaf halklara düşmanlık yapmadıĝı müddetçe, Îslami olmayan kurum ve kuruluşlarla da diyalog kurmayı, onlarla yardımlaşmayı imkan dahilinde görür.

13- Hereketa Mezlûmên Kurdistan (Kurdistan Mazlumlar Hareketi); Genel Îslami Hareketin bir parçasıdır. Ancak yer olarak Kurdistan’ın kuzeyini mücadele alanı olarak kabul eder. Türkiye’nin diğer bölgelerinde (Lazistan, Türkistan) İ’layi Kelimetullah için cihad eden gruplarla her türlü yardımlaşmayı gerekli bulur.

14-Kurdistan Cografyası; şu anda Kürdlerin üzerinde yaşadıkları topraklardır. Ancak düşmanları tarafından ellerinden zorla alınan ve araplara, türklere ve farslara mekan edilen yerlerin Kurdistan cografyasına dahil olduğuna inanır.

15-Kurdistan’da resmi dil (bütün lehçeleriyle) kürdçedir. Kürdçe dilbirliğinin sağlanması için çalışmalar yapılmalı, dilimiz yabancı kelimelerden arındırılmalı. Bununla beraber hangi dillere ihtiyaç duyulursa okullarda ders olarak okutulmalı. (örneğin arapça, ingilizce). Ancak Kurdistan’da yaşayan azınlıkların (suryani, asuri, arap, türk v.d.) kendi dilleri ile eğitim ve öğretimi serbest olmalı, hatta Kurdistan Hükumeti tarafından desteklenmeli ve gerekli imkanlar sağlanmalıdır.

16-İslam’da adalet esastır. Onun için hiçbir şahıs, kurum veya kuruluşun dokunulmazlığı yoktur. Herkesin, yaptığının karşılığını (ceza veya mükafat) görmesi gerekir.

17-Kurdistan’da idare şeklinin kaynağı Kur’an ve Sünnettir. Ancak devlet idaresini tek bir müctehidin ictihadıyla ve hatta yıllarca öncesinin ictihadlarıyla idare edilmesi düşünülemez. Halkın refahı için değişik müctehidlerin görüşlerinden istifade edilebileceği gibi, gerektiğinde bazı konularda müctehid durumda olan İslam alimlerinden bir şura oluşturularak görüşlerinden istifade edilmelidir. Zira ictihad kapılarının açık olduğu bilinmektedir.

18-Kurdistan’da yaşayan ve değişik din ve mezheplere mensup olanların, kendi inançlarını yaşamaları, kendi örf ve adetlerini icra etmeleri, mensup oldukları inançlarına göre ibadetlerini yerine getirmeleri serbesttir. İnanç konusunda hiç kimseye zülmedilemez ve hiç kimse tahakkum altına alınamaz. Zira dinde zorlama yoktur.

19-İslam’da hüriyet esastır. Analarından hür olarak doğan insanları köleliğe götürecek bütün yolların kapatılması gerekir. Onun için herkesin düşüncelerini, ifade etmeye hakkı vardır. Hiç kimse düşüncelerinden dolayı sorumlu tutulamaz. İslam kendisini hertürlü tahribattan koruyacak güçtedir. Kendi haklarını korumak için aynı görüşü paylaşan insanların bir araya gelip, Hereket, dernek, sendika (v.b gibi) kurmaları serbesttir.

20- Sağlam toplum salih ailelerden meydana gelir. Bunun için evlilik yolları kolaylaştırılacak gerektiğinde masraflar devlet tarafından karşılanacaktır. Kurdistan Hükumetinin gelir kaynaklarından ve zenginlerden alınacak zekat ve vergilerle, geçimini sağlayamayan aileler, dullar, yaşlılar, yetimler maaşa bağlanmalı, geçimleri temin edilmelidir.

21- Hereketa Mezlûmên Kurdistan (Kurdistan Mazlumlar Hareketi); yukarıda yazılı bütün maddeleri kendileri ile Kürdistan halkı arasında bir antlaşma kabul eder. Ayrıca Hereketmiz, tüzüğümüzde İslam’a muhalif bir yerin varolması iddiası, Kur’an ve Sünnetle tesbit edilmesi halinde maddeyi değiştirmeyi vaadeder.

Hereketa Mezlûmên Kurdistan (Kurdistan Mazlumlar Hareketi)